Rehberlikte Kullanılan Testler |
Minnesota MMPI El Kitabı |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Konuyla İlgili Olabilecek Bu Siteleri Ziyaret Edebilirsiniz
MİNNESOTA ÇOK YÖNLÜ KİŞİLİK ENVANTERİ EL KİTABI
(TÜRK STANDARDİZASYONU)
MİNNESOTA ÇOK YÖNLÜ KİŞİLİK ENVANTERİNİN KISA TANIMI Minnesota Çok Yönlü Kişilik Envanteri (Minnesota Multiphasic Personality Inventory – MMPI) “doğru”, “yanlış” ve “bilmiyorum” şeklinde cevaplandırılan 550 maddeden oluşan, bireyin kişisel ve toplumsal uyumunun objektif olarak değerlendirmeyi amaçlayan bir ölçektir. Bugün Amerika Birleşik Devletinde en sık kullanılan ve üzerinde çok miktarda araştırma yapılan kişilik envanterinden biridir. Ayrıca birçok Avrupa, Asya ve Güney Amerika ülkeleri için standardizasyonu yapılmıştır. (Buteher ve Pancheri, 1976). Testin 10 kişilik ve 3 de geçerlik alt testi vardır. Temel amaç ölçeğin kliniklerde kullanılması olduğu için ilk geliştirilen alt test geliştirmede kullanılan psikopatolojik gruplara göre ayrılmışlardır. Bu alt testler 1. Hs (Hipokondri), 2. D (depresyon), 3. Hy (Histeri), 4. Pd (Psikopatik sapma), 5. Mf (Maskulmite feminite), 6. Pa (Paranoya), 7. Pr (Psikasteni), 8. Se (Skizofreni), 9. Ma (Pipomani) dir. Daha sonra geliştirilen. 0- Si (Sosyal içedönüklük) alt testi de standart test profiline eklenmiştir. Ancak her bir alt testin birbirlerinden ayrı etiyolojik ya da prognostik entiteyi ölçmesi beklenmemektedir. Örneğin, şizofreni alt testinde belli bir puanın üzerinde puan almış bir bireye şizofreni tanısı konmaktadır. Bu çeşit yanlış anlamağa yol açmaması için bu alt testler şimdi sayılan ya da kısaltılmış adlarıyla anılmaktadır. Klinik alt testlerden başka testin, I, F ve K olarak adlandırılan geçerlik alt testi vardır. Bunlar test alma tutumlarını değerlendirmeyi amaçlar ve elde edilen klinik puanların geçerlilik derecesiyle ilgili bilgi sağlarlar. Test sonuçları her bir alt testten alınan puanların işaretlendiği bir profil kağıdına işaretlenir. Ham puanlar ortalaması 50 ort., standart sapması 10 olan T standart puanına çevrilerek değerlendirilir.
MİNNESOTA ÇOK YÖNLÜ KİŞİLİK EVNATERİNİN GELİŞTİRİLMESİ 1939 yılında bir psikolog olan Starke R. Hathaway ve bir nöropsikiyatrist olan J. Charnley MeKinley yetişkin hastaların psikiyatrik değerlendirilmesinde yardımcı olacak objektif ve pratik bir test geliştirme çabalarına başladılar. Amaçları psikiyatrik hastalıkların şiddetini ölçmek olduğu kadar zamanla ya da tedavi edici yaklaşımların sonucunda hastalığın şiddetinde görülen değişiklikleri de değerlendirmekti (Dahlstrom ve ark., 1972). Böyle bir testi geliştirmede ilk adım olarak daha önce geliştirilmiş testlerden, psikiyatrik vaka notlarından, psikiyatrik görüşme rehberlerinden ve kendi klinik tecrübelerinden kaynaklanan 1000 kadar madde topladılar. Bu maddeler okunma kolaylığı, tekrarlar, basitlik, cümlelerin olumlu ya da olumsuz biçimde olmalarına göre ayıklandı. Alt testlerin çoğunun geliştirilmesinde elde kalan 504 madde kullanıldı. Bu maddeler, normal kişilik özellikleri, psikiyatrik belirtiler, bedensel yakınmalar, toplumsal tutum, inanç ve yargılar, aile, eğitim, evlilik, cinsiyet, meslek gibi çok çeşitli uyum alanlarını kapsamaktadır. Ayrıca bireyin test alma tutumlarıyla ilgili maddeler de bulunmaktadır. Maddelerin seçilmesinden sonra psikiyatrik bozuklukların değerlendirilmesi amacıyla alt testlerin geliştirilmesine geçildi. Hipokondri, şizofreni ve hipomani tanı grupları için ayrı alt testler geliştirildi. Objektif Test Geliştirme Stratejileri: MMPI alt testlerinin geliştirilme tarzını anlatmadan önce objektif kişilik testlerinin geliştirilmesindeki temel stratejilerden söz etmek yerinde olacaktır. Test geliştirme stratejisi terimiyle test maddelerinin sistematik olarak gruplandırılması ve toplam test puanlarının elde edilmesi için maddelerin puanlandırma yönünün saptanması kastedilmektedir (Goldberg, 1972). Test geliştirmede üç temel stratejiden söz edilebilir. Bunlar a) Gorgül (ampuk), strateji b) İç – tutarlılık (içrol) stratejisi c) Rasyonel karamsal stratejidir. Rasyonel kuramsal stratejide maddelerin alt testlere ayrılması ve puanlandırma yönü test geliştiricisinin yargısına ya da belli bir kurama davranmaktadır. Kişilik testlerinin öncülerinden olan Woodqorth Kişisel Veri Çizelgesi (Woodwarth’s Personal Data Sheet) bu yaklaşımın bir örneğidir. Bu çizelgede psikiyatrik hastalık beklentilerinin bireyde varolup olmadığını araştıran sorular vardır.İç tutarlılık stratejisinde maddeler topluluğunun alt testlere ayrılması maddelerin iç yapısına göredir. Alt testlerdeki maddelerin homojenliği ya da iç tutarlığı maddeleri alt testlere ayırmada ve puanlama yönünü saptamada kullanılan yöntemlerden biridir. Bir başkası ise faktör analitik yöntemdir. R. B. Cattell tarafından geliştirilen 16PF (16 Kişilik Faktörü) teste bu yaklaşımın bir örneğidir. Faktör analitik yöntemle geliştirilen birbirinden farklı 16 boyutta kişiliği değerlendirmeyi amaçlar (Cattel ve Eber, 1964).Görgül de ise bir maddenin hangi alt teste gireceği test dışı bir referans grupla karşılaştırma sonucu saptanır. Ölçülmesi amaçlanan belirli bir özelliğe sahip olan bir grubu normatif gruptan en iyi ayırt eden maddeler seçilerek test oluşturulur. Minnesota Çok Yönlü Kişilik Envanteri böyle bir yaklaşımla geliştirilmiştir. Örneğin, iyi tanımlanmış hipokondriak hasta grubun testin bütün maddelerine verdiği cevaplar psikiyatrik hastalığı olmayan normal grupla karşılaştırılmış, iki grubu birbirinden en iyi şekilde ayırt eden maddeler hipokondri alt testini oluşturmuştur. KLİNİK ALT TESTLER: 1. Hipokondri (Hs): Bu alt test hipokondriak bireylerin kişilik özelliklerini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiştir. Bilindiği gibi hipokondri tanı grubuna giren hastalar bedensel işlevlerine aşırı ilgi gösterirler. Bedensel hiçbir hastalıkları olmadığı halde bir çok hastalık belirtisini kendilerinde bulur ve endişelenirler. Hs Alt Testi birkaç aşamadan geçilerek geliştirilmiştir. Hipokondriak tanısı almış 50 nevrotik hasta ve 105 normal erkek ve 153 normal kadın ve 205 üniversite öğrencisi bu alt testin geliştirildiği örneklemi oluşturmuştur (McKinley ve Hathaway, 1956). Normal grupla hasta grubun cevap sıklıkları hesaplanarak iki grubun çok farklı yönde cevap verdiği maddeler seçilmiş böylece alt testin ilk formu geliştirilmiştir. Bu ilk geliştirilen form çeşitli tanılarla hastanede yatan nevrotik ve psikotik hastalara uygulanmış ve bazı hipokondriak belirtileri olmayan hastaların yüksek puan aldıkları görülmüştür. Hipokondriak olmadığı halde yüksek puan alan hastaların cevaplarıyla hipokondriak hastaların cevapları karşılaştırılarak bazı maddeler alt testten çıkarılmıştır. Alt testin bu son şeklinde 33 madde vardır. Maddeler çeşitli ağrı ve sızılar, hazım, nefes alma, uyku, görme, işitmeyle ilgili yakınmaları kapsamaktadır.
Tablo 1.4’de bu alt testteki maddeler ve puanlama yönü gösterilmiştir. Tablo 1.4:
2. Depresyon (D): Bu alt test depresyon belirtilerinin derecesini ölçmeyi amaçlar. Depresyonda olan kişilerin ana belirtileri, yaşama karşı kötümserlik, gelecekten ümitsizlik, kendini değersiz, işe yaramaz hissetmek, suçluluk duyguları, hareketlerde ve düşüncede yavaşlama ve çeşitli bedensel yakınmalardır. Sıklıkla ölüm ve intiharla ilgili düşüncelerin yoğunluğu da dikkati çeker. Depresyon belirtileri başka birçok psikiyatrik tanı grubuna da eşlik edebilir. Depresyon alt testindeki maddelerin seçimi kesin olarak depresyon tanısı almış 50 hastanın cevaplarıyla normallerin cevaplarının karşılaştırılması sonucunda yapılmıştır. Ancak birincin tanısı depresyon olmayan hastalardaki yükselmeleri en düşük düzeyde tutmak amacıyla çeşitli çalışmalar yapılmış ve testin son şekli geliştirilmiştir (Hathaway ve McKinley, 1956). Depresyon Alt Testinde 60 madde vardır. Bu maddeler kendini değersiz hissetme, umutsuzluk, temel güdülerin inkarıyla ilgilidir. Ayrıca fiziksel belirtiler, uyku bozukluğu, düşünce ve hareketlerde yavaşlamayla ilgili maddeler de bulunmaktadır. Depresyon alt testi bireyin o zamandaki duygu durumunu yansıtmaktadır. Bu nedenle test tekrar – test güvenirliği yüksek değildir. Depresyon Alt Testindeki maddeler ve puanlama yönü Tablo 1.5’de gösterilmiştir.
Tablo 1.5: Alt Test 2 (Depresyon): madde numaraları ve puanlama yönü
3. Histeri (Hy): Nevrotik bozukluklardan konversiyon histerisine tanı koymada yardımcı olma amacıyla geliştirilen bir alt testtir. Bu hastalar zor çatışmaları çözmede ya da bazı sorumluluklardan kaçmada fiziksel belirtileri kullanırlar. Belirtiler bedenin bazı kısımlarında psikolojik nedenlere bağlı olarak ortaya çıkan işlev bozukluklarını kapsar. Örneğin, felç, titreme, körlük, sağırlık, vb. Bu alt testin geliştirilmesinde histeri tanısı almış ya da histerik kişilik özelliklerinin belirgin olduğu 50 hasta kullanılmıştır. Diğer alt testlerde olduğu gibi kriter ve normal grupların cevapları karşılaştırılmıştır. Bu şekilde geliştirilen maddelerin bazılarının bedensel yakınmalarla ilgili olduğu ve Hipokondri Alt Testiyle büyük binişiklik gösterdiği görülmüştür. Bu iki alt test arasındaki korelasyonu düşürmek amacıyla bazı düzeltmeler yapılmış sonuçta 60 madde histeri alt testi için seçilmiştir (McKinley ve Hathaway, 1956). Histeri alt testindeki maddeler iki geniş alanda sınıflandırılabilir. 1. Somatik maddeler 2. Sosyal kolaylaştırma maddeleri (Dahlstrom, Welsh ve Dahlstrom, 1972). Somatik maddeler, baş, göz, göğüs gibi daha belirgin organlarla ilgili yakınmaları kapsamaktadır. Ayrıca gerginlik, korkular, kuruntularla ilgili maddeler de vardır. Bu çeşit maddelere karşı olarak da kişisel eksiklikleri ve temel güdüleri reddetmeyle ilgili ve başkalarının güvenilir, sorumlu, sevilebilir insanlar olduğunu yadsıyan maddeler de bulunmaktadır. Alt ***** Tablo 1.6: Alt Test 3 (Histeri): madde numaraları ve puanlama yönü
4. Psikopatik Sapma (Pd): Bu alt test psikopatik kişilik bozukluğu gösteren kişilerin kişilik özelliklerini ölçmeyi amaçlamaktadır (McKinley ve Hathaway, 1956). Bu kişilik örüntüsünün belli başlı özellikleri sosyal adet ve kurallara karşı çıkmak, davranışlarının sonucu olumsuz olsa da aynı tip davranışları sürdürme, öğrenmeden yararlanamama, kişiler arası duygusal ilişkilerin yüzeysel olmasıdır. Bu kişilerin engellenmeye karşı tolerans eşiklikleri düşüktür, çok saldırgan ve sorumsuz olabilirler. Bu alt testin geliştirilmesinde kullanılan kriter grup psikopatik kişilik bozukluğu olarak tam almış nevrotik ve psikotik olmayan bireylerden seçilmiştir. Bu bireyler hırsızlık, sahtekarlık, yalan söyleme, aşırı alkol alma gibi suçlardan adliyeye sevk edilmiş ve psikiyatrik inceleme için hastaneye gönderilmişlerdir. Kriter grupla normal grubun cevap sıklıkları karşılaştırılmış ve seçilen maddeler bu alt testin ilk şeklini oluşturmuştur. Bazı maddelereni elenmesinden sonra kalan 50 madde Psikopatik Sapma Alt Testini oluşturmuştur. Maddeler içeriklerine göre bazı gruplarda toplanabilir. Bazı maddeler sosyal uyumsuzlukla ilgilidir. Bir grup madde ise depresyon ve hoş olan yaşantıların yokluğu ile ilgilidir. Pranoid eğilimleri gösteren maddeler de bulunmaktadır. Bu, alt teste giren maddeler ve puanlama yönü Tablo 1.7’de gösterilmiştir. Tablo 1.7: Alt Test 4 (Psikopatik Sapma): madde numaraları ve puanlama yönü
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||